Thursday, January 16, 2014

အေမရိကန္ကို အေအးပိုေစတဲ့ ပိုလာေဗာတက္စ္ (Polar Vortex)



ကြ်န္ေတာ္တို႔ ကမာၻေျမၾကီးရဲ႕ ရာသီဥတုကို အဓိက ပံုေဖာ္ေပးေနတဲ့ထဲမွာ ကမာၻၾကီးကို ပတ္ျပီး စီးဆင္းေနတဲ့ ေလခါးပတ္စီးေၾကာင္း(Jet Stream)ၾကီးေတြဟာလည္း တစ္ခုအပါအ၀င္ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီေလခါးပတ္စီးေၾကာင္းေတြ ေရြ႕ေနတဲ့အေပၚမူတည္ျပီး ကမာၻအရပ္ရပ္မွာ အမ်ိဳးမ်ိဳးေသာ ရာသီဥတုေတြကို ရရွိတာျဖစ္ပါတယ္။ ဟုိးယခင္က (1977,1991) အေမရိကန္ ကယ္လီဖိုးနီးယားမွာ မိုးေခါင္ေရရွားျပီး အလြန္ပူျပင္းေျခာက္ေသြ႔တဲ့ ရာသီဥတုကို ရင္ဆိုင္ခဲ့ရဖူးပါတယ္။ ဒါဟာ ဆိုဗီယက္ရုရွတို႔ရဲ႕ လက္ခ်က္ျဖစ္ႏိုင္တယ္ဆိုျပီးလည္း စဥ္းစားခဲ့ၾကပါတယ္။ ဘာ့ေၾကာင့္လဲဆိုေတာ့ အေမရိကန္ ေထာက္လွမ္းေရးျဂိဳလ္တုေတြကေန ရုရွနယ္ထဲမွာ ကမာၻ႕ေလခါးပတ္ၾကီးေတြကို ေျပာင္းလဲႏိုင္တဲ့ ၾကိမ္ႏႈန္းျမင့္လႈိင္းလႊတ္စဥ္ၾကီးေတြကို (High Frequency Tower) ေတြ႔ရွိခဲ့လို႔ပါ။

ယခုႏွစ္မွာေတာ့ အေမရိကန္ ျပည္နယ္တခ်ိဳ႕မွာ အေအးလြန္ကဲတဲ့ ရာသီဥတုကို စံခ်ိန္တင္ ခံစားေနရပါတယ္။ ကမာၻေက်ာ္ ႏိုင္ယာဂရာ ေရတံခြန္ၾကီးေတာင္ ေအးခဲသြားတဲ့အထိကို အေအးဓါတ္က ျပင္းထန္ပါတယ္။ ကိစၥတစ္ခုဟာ ဘာ့ေၾကာင့္ျဖစ္ရသလဲဆိုတာကို ေသေသခ်ာခ်ာ
 ေလ့လာေဖာ္ထုတ္ဖို႔ ၾကိဳးစားတာဟာ တိုးတက္တဲ့ လူမႈအဖြဲ႔အစည္းတို႔ရဲ႕ အေျခခံအုတ္ျမစ္ျဖစ္သည္ႏွင့္အညီ အေမရိကန္ ပညာရွင္တို႔ဟာ ဒီႏွစ္မွာ ဘာ့ေၾကာင့္ အေအးပိုရသလဲဆိုတာကို ေလ့လာေဖာ္ထုတ္ဖို႔ သုေတသနေတြ လုပ္ခဲ့ၾကပါတယ္။ သူတို႔ရဲ႕ သုေတသန ေတြ႔ရွိခ်က္ကေလးေတြေပၚမွီျပီး ေျပာရမယ္ဆိုရင္.... ကမာၻ႕၀န္ရိုးစြန္းေတြေပၚမွာ ဗဟိုခ်က္တစ္ခုေပၚမူတည္ျပီး လည္ပတ္ေနတဲ့ ေလ၀ဲဂယက္ (Polar Vortex)  (ဆိုင္ကလုန္း) ၾကီးေတြရွိပါတယ္။

ဒီ၀ဲဂယက္ၾကီးေတြဟာ ကမာၻေျမရဲ႕ အေပၚဘက္ ေတာ္ေတာ္ျမင့္ျမင့္မွာ ရွိတဲ့အတြက္ သာမာန္လူေတြ အေနနဲ႔ မသိၾကပါဘူး။ ျဂိဳလ္တု ဓါတ္ပံုေတြကေန တစ္ဆင့္သာ သိရွိႏိုင္တာပါ။ ငယ္ငယ္တုန္းက စဥ့္အိုးေတြထဲမွာ ေရကိုလက္နဲ႔လွည့္ကာ ကစားဖူးၾကမယ္ထင္ပါတယ္။ ေရကိုလည္ေအာင္ လက္နဲ႔လွည့္ျပီး အရွိန္ေလးရလာေအာင္လုပ္ကာ လႊတ္ေပးလိုက္တယ္ဆိုရင္ ၀ဲဂယက္ေလးဟာ သူ႕ဟာသူ ဗဟိုခ်က္တစ္ခု အေပၚမူတည္ကာ တစ္ေနရာမွာျမဲျပီး လည္ေနတာကို ေတြ႔ရမွာပါ။ အဲ့ဒီသေဘာတရားအတိုင္းပဲ ဒီေ၀ဟင္အျမင့္ပိုင္း မုန္တိုင္းေတြဟာ ေျမာက္၀င္ရိုးစြန္းမွာျမဲျပီး လည္ေနတာပါ။ ေအာက္ဆံုးပံုညာဘက္က ခရမ္းေရာင္ပံုေလးက အဲ့ဒီမုန္တိုင္းကို ကိုယ္စားျပဳပါတယ္။ သူ႔ရဲ႕အလည္ဗဟိုဟာ ေလဖိအားနည္းျပီး အေအးပိုပါတယ္။ 

ကမာၻၾကီးပိုမိုပူျပင္းလာတာေၾကာင့္ ေလခါးပတ္စီးေၾကာင္းေတြဟာလည္း အရင္ကနဲ႔ သိပ္မတူေတာ့ပဲ ေျပာင္းလဲလာခဲ့ပါတယ္။ ပူတဲ့ေလဟာပြျပီး အေပၚဘက္ကို တက္ပါတယ္။ ဒီလို ေလပူေတြဟာ အေပၚဘက္ကိုတက္ျပီး ေ၀ဟင္အျမင့္ပိုင္းက မုန္တိုင္းၾကီးကို သြားသြားတိုက္ပါတယ္။ ဘာနဲ႔ အလားသ႑ာန္တူသလဲဆိုရင္ ေက်ာက္ေဆာင္ၾကီးကို ေရလႈိင္းကေလးေတြက လာတိုက္ေနသလိုပါပဲ။ အခ်ိန္ၾကာတာနဲ႔အမ်ွ ေက်ာက္ေဆာင္ၾကီးေတြ တိုက္စားခံရသလိုပဲ ေ၀ဟင္အျမင့္ပိုင္း မုန္တိုင္းၾကီးဟာ ကမာၻေျမျပင္က အပူေလလႈိင္းေတြေၾကာင့္ မုန္တိုင္းငယ္ေလးေတြအျဖစ္ ပဲ့ထြက္သြားပါတယ္။ ဒီပဲ့ထြက္သြားတဲ့ မုန္တိုင္းငယ္ေလးေတြဟာ မူလ မုန္တိုင္းၾကီးကခြာထြက္ျပီး တျခားေနရာေတြကို လြင့္စဥ္သြားပါတယ္။ (ေအာက္ဆံုးပံု ဘယ္ဘက္ကပံုက ခရမ္းေရာင္ကြက္ကေလးေတြ) ဘယ္ဟာနဲ႔ အလားသ႑ာန္တူသလဲဆိုရင္ ငယ္ငယ္က ကစားေလ့ရွိတဲ့ တုတ္ေခ်ာင္းေလးတပ္ထားတဲ့ ဒလက္ေလးလိုပါပဲ။ (တုတ္ေခ်ာင္းေလးရဲ႕ တစ္ဘက္ထိပ္မွာ ဒလက္ေလးတစ္လက္တပ္ထား)။ လက္ႏွစ္ဘက္နဲ႔ညွပ္ျပီး တုတ္ေလးကို လွည့္လိုက္တဲ့အခါ ဒလက္ေလးဟာ သူ႔ရဲ႕မြတ္အားေပၚမူတည္ျပီး စစခ်င္းမြတ္အားမ်ားတဲ့အတြက္ အေပၚေထာင္တက္သြားျပီး တစ္ဖန္မြတ္အားက်သြားတဲ့အခါ ေျမၾကီးေပၚကို တျဖည္းျဖည္း ျပန္လည္က်ဆင္းတာကို ေတြ႔ရမွာပါ။

အဲ့ဒီဒလက္ေလး သေဘာတရားအတိုင္းပါပဲ။ လြင့္စဥ္လာတဲ့ မုန္တိုင္းငယ္ေလးေတြဟာ မုန္တိုင္းၾကီးေလာက္ (မြတ္အား) အားမေကာင္းေတာ့တဲ့အတြက္ အနိမ့္ပိုင္းကို ဆင္းလာပါတယ္။ သူ႔မွာပါလာတဲ့ အေအးဓါတ္ေတြက ကမာၻၾကီးကို အေအးပိုေစခဲ့တာပါ။ အခုေျပာခဲ့တဲ့ သေဘာတရားေလးေတြက လတ္တေလာ အေမရိကမွာ ေခတ္စားေနတဲ့ Arctic warming နဲ႔ Polar Vortex ကို နားလည္လြယ္ေအာင္ အၾကမ္းဖ်င္းေရးျပထားတာပါ။ ကြ်န္ေတာ္တို႔ ႏိုင္ငံအတြက္ဆိုရင္လည္း သဘာ၀သစ္ေတာ ျပဳန္းတီးမႈေတြေၾကာင့္ ႏိုင္ငံအႏွံ႔အျပားေနရာေတြမွာ အခ်ိန္အလိုက္ အပူခ်ိန္ေျပာင္းလဲမႈေတြ၊ ႏွစ္အလိုက္ ရာသီဥတု ေျပာင္းလဲမႈေတြ၊ သူတို႔ႏွစ္ဦး အျပန္အလွန္ ဆက္စပ္မႈေတြကို စဥ္ဆက္မျပတ္ အခ်က္အလက္ေတြ စုေဆာင္း သိမ္းဆည္းထားျပီး ေလ့လာရပါမယ္။ ဒါမွသာ ဘာေတြျဖစ္ေနျပီ၊ ဘာ့ေၾကာင့္၊ ဘာေတြျဖစ္ေတာ့မယ္၊ ဘာေတြၾကိဳတင္လုပ္သင့္တယ္ ဆိုတာေတြကို ဆက္လက္ အေကာင္အထည္ေဖာ္ႏိုင္မွာပါ။ ေလေၾကာင္းပညာေလ့လာရင္း ေလေၾကာင္းနဲ႔ ဆက္စပ္ေနတဲ့ ဒီရာသီဥတု ေျပာင္းလဲမႈေတြကိုလည္း အထူးစိတ္၀င္စားမိပါတယ္။ အခြင့္အေရးရရင္ေတာ့ မိုးေလ၀သဌာနကို သြားျပီး ေလ့လာပါဦးမယ္။ ဘယ္လိုအခ်က္အလက္ေတြ သူတို႔ဆီကေန ရႏိုင္မလဲဆိုတာေပၚမူတည္ျပီး ဘြဲ႔လြန္ေက်ာင္းသားေတြကို သုေတသန လုပ္ခိုင္းရရင္ ႏိုင္ငံအတြက္လည္း အက်ိဳးမ်ားမယ္လို႔ ေတြးမိပါတယ္။

ေမာင္မ်ိဳး


No comments:

Post a Comment

ရႊင္လန္းခ်မ္းေျမ့ပါေစ။

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...